Ratusz i wieża ratuszowa - Muzeum Regionalne.

Gotycka wieża ratuszowa usytuowana jest pośrodku rynku. Do ostatniej wojny otaczał ją z trzech stron niższy budynek zajmowany przez straż ogniową. Ośmiokondygnacyjna wieża w partii przyziemia na planie kwadratu, przechodząca w połowie wysokości w ośmiobok, przykryta jest ośmiospadowym dachem z blaszanym wiatrowskazem na szczycie. Na parterze ma dwa wejścia użytkowe oraz trzecie, prowadzące do łącznika z nowym budynkiem ratusza.Wsparte na masywnych belkach drewniane stropy pomiędzy kondygnacjami połączone są drewnianymi schodami. Od północy do starej wieży dostawiono nowy budynek ratusza, połączony z nią niskim, parterowym, przeszklonym łącznikiem. Ratusz jest monumentalną socrealistyczną budowlą wyłamującą się z proporcji zabudowy rynkowej. Elewację wejściową, od strony kolegiaty, akcentuje płytki, szeroki trójosiowy ryzalit zwieńczony trójkątnym szczytem z zegarem. Muzeum można zwiedzać codziennie-oprócz poniedziałków i dni poświątecznych - w godzinach 10.00-16.00, a w niedzielę i święta w godzinach 10.00-14.00.

Miejskie mury obronne.

Z dawnych murów miejskich zachowały się do dzisiaj dwa fragmenty: tzw: "baszta" przy skwerze im. W. Gomulickiego i odcinek muru włączony w zachodnią partię zakrystii kościoła św. Piotra i Pawła. "Baszta" to wzniesiony z cegły otwarty, bastion zwieńczony krenelażem. Na jego obecny kształt decydująco wpłynęła przebudowa w latach 70: i 80., XIXw. oraz restauracja przeprowadzona po II wojnie światowej, która m.in. odtworzyła kluczowe otwory strzelnicze.

Zamek - Dom Polonii

Dawny zamek biskupów płockich, dziś Dom Polonii, wznosi się na niewysokim, sztucznie usypanym wzgórzu otoczonym od południa przez Narew i jej odnogę. Obecny obiekt, w którym z dawnego pozostały jedynie mury obwodowe oraz część detali architektonicznych, jest dwu- i trzykondygnacyjną budowlą z wejściem - flankowanym dwiema cylindrycznymi basztkami - przez arkadowy most, od południowo -wschodniej strony rynku. Nad całością dominuje będąca uproszczoną repliką ratuszowej - zrekonstruowana wieża widokowa. Zamek najwygodniej zwiedzić można z przewodnikiem. Turystom o zasobniejszych portfelach warto polecić odwiedzenie zamkowej restauracji "Karmazynowa" a mniej zamożnym przynajmniej cukiernię w arkadzie między przęsłami wiodącego ku zamkowi mostu.

Kolegiata

Świątynię o randze kolegiaty - trzecią w diecezji - powołał do życia w Pułtusku bp Paweł Giżycki. Zbudowana została w latach 1443-1449 w stylu gotyckim, a następnie przebudowana w latach 1554-1561 w stylu renesansowym. Świątynia ta jest trzynawowa, dwie nawy boczne, niższe zachowały cechy gotyku, natomiast nawa główna znacznie wyższa - to przykład renesansu mazowieckiego. Wnętrze kaplicy zdobią renesansowe freski mistrzów włoskich i polskich ze słynnej szkoły krakowskiej. Odkryto je przypadkowo spod grubej warstwy tynku w 1935 r. podczas prowadzonych prac remontowych. Całość bazyliki, bo taką nazwę otrzymała kolegiata od 1974 r. posiada wystrój barokowy.

Dzwonnica kolegiaty.

W północno-wschodnim narożniku rynku, u wylotu ul. M. Konopnickiej do rynku, wznosi się masywna bryła kolegiackiej dzwonnicy. Dzwonnica wybudowana została w 1507r. Pierwotny kształt dzwonnicy nie jest znany, bowiem całkowicie zatarły go późniejsze przekształcenia. Wiadomo, iż był to nie tynkowany graniastosłup na planie kwadratu z ostrołukowymi otworami okiennymi.

Kaplica św. Marii Magdaleny.

Usytuowana w południowym końcu rynku, w sąsiedztwie zamku, kaplica pw. św. Marii Magdaleny jest rotundą, przykrytą kopułą zwieńczoną latarnią, z prezbiterium na planie kwadratu. Zgodnie z przekazami źródłowymi kościół św. Marii Magdaleny ufundował w Pułtusku bp Wit Chotela. Badania archeologiczne prowadzone w latach 1986-1987 w najbliższym otoczeniu obecnej kaplicy pozwoliły na stwierdzenie, że w okresie XIII-XVII w. funkcjonował tutaj cmentarz Obecna forma nie oddaje - po licznych renowacjach szesnastowiecznej bryły świątyni.

Dawny kościół NP Marii - Archiwum Państwowe.

Budynek dawnego kościoła pw. NP Marii znajduje się w bliskim sąsiedztwie dworca PKS, pomiędzy ul. Panny Marii i ul. Zaułek. Budynek dawnej świątyni wznosi się na terenie tzw. Starego Miasta. W VI-VII w. i od XII w. istniała tutaj osada, w miejscu której być może lokowano - po raz pierwszy w 1275 r. - miasto. Na początku XII w. wznosić się tu miała drewniana świątynia. Kolejny kościół wzniesiono z cegły w latach czterdziestych XIII w. otrzymał on wezwanie NP Marii. W XVl w., za rządów bpa Erazma Ciołka, zastąpiła go budowla obecnie istniejąca przy zachowaniu wezwania.

Kościół św. Piotra i Pawła (pojezuicki, pobenedyktyński).

Wznoszący się przy ul. P Skargi kościół ma typowy dla architektury jezuickiej przełomu XVIIi XVIII w. układ przestrzenny. Swoją skalą wnętrze nie dorównuje wielkim świątyniom jezuickim w Krakowie, Lublinie, Poznaniu lub Wilnie, jest natomiast zbliżone np. do Świętej Lipki, Kowna, Piotrkowa Trybunalskiego czy Kalisza. Jezuitów, zajmujących się w pierwszym okresie istnienia zgromadzenia edukcją młodzieży, sprowadził z Braniewa do Pułtuska w 1565 r. bp Andrzej Noskowski w celu utworzenia kolegium mającego zastąpić dotychczasową szkołę kolegiacką.

Kościół św. Józefa i klasztor poreformacki.